Voorrangsregels in het omgevingsplan toegestaan

Op 18 maart 2026 heeft de voorzieningenrechter van de Afdeling bestuursrechtspraak de verhouding tussen voorrangsregels in een omgevingsplan en artikel 22.6, eerste lid, van de Omgevingswet opgehelderd. Volgens dat wetsartikel moeten alle regels voor een locatie die in bestemmingsplannen zijn opgenomen tegelijk vervallen bij de vaststelling van een nieuw (of gewijzigd) omgevingsplan. De rechter heeft nu verduidelijkt dat een voorrangsregel in het omgevingsplan mag worden opgenomen waarin is bepaald dat de regels in het oude bestemmingsplan niet komen te vervallen. Hoe zit dat precies?

Van bestemmingsplan naar omgevingsplan

Met de inwerkingtreding van de Omgevingswet zijn alle planologische regels (bestemmingsplannen) en veel gemeentelijke verordeningen automatisch opgenomen in het tijdelijk deel van het omgevingsplan.

Gemeenten moeten uiterlijk eind 2031 de regels uit het tijdelijke deel omzetten naar het nieuwe deel. Leidend daarbij is artikel 22.6, eerste lid, van de Omgevingswet: deze bepaalt dat dit tijdelijke deel alleen in zijn geheel kan worden overgeheveld naar het nieuwe deel van het omgevingsplan. Wel kan een gemeente slim werken met ‘voorrangsregels’. De gemeenteraad stelt dan nieuwe regels op, welke volgens die bepaling voorrang krijgen op de oude regels. De regels uit het tijdelijke deel vervallen dan niet. Is dit wel toegestaan gelet op artikel 22.6, eerste lid, van de Omgevingswet?

Feiten

Als verzoeker begin 2024 begint met renovatiewerkzaamheden om met zijn gezin in zijn pand (dat eerst diende als restaurant) te wonen, moet hij zijn renovatie begin zomer stilleggen. Er was een voorbereidingsbesluit in voorbereiding. In dit besluit zijn voorbeschermingsregels opgenomen, die woondoeleinden op de begane grond verboden. Met de inwerkingtreding daarvan is op het perceel van de verzoeker “Centrum – Wonen begane grond uitgesloten” toegekend. Daarmee was bewoning van de begane grond volgens het omgevingsplan niet meer toegestaan. Ook zou dat op grond van artikel 22.6, eerste lid van de Omgevingswet betekenen dat alle andere regels uit het tijdelijke deel van het omgevingsplan eveneens vervallen, maar daar was de gemeente nog niet aan toe. De gemeenteraad loste dit probleem als volgt op.

Voorrangsregel

In dat gewijzigde omgevingsplan had de gemeenteraad een voorrangsregel opgenomen: de regels uit het tijdelijk deel van het omgevingsplan blijven gelden, tenzij ze in strijd zijn met het nieuwe deel van het omgevingsplan. Pas dan zouden alleen die specifieke regels vervallen. Daarmee vormde deze regel een uitzondering op artikel 22.6, eerste lid, van de Omgevingswet.

Oordeel voorzieningenrechter

De voorzieningenrechter oordeelde als volgt. Artikel 22.6, eerste lid, van de Omgevingswet staat niet in de weg aan het opnemen van een dergelijke voorrangsregel in het (nieuwe deel van het) omgevingsplan. Het is dus toegestaan. Voorwaarde is wel dat die voorrangsregel niet tot rechtsonzekere situaties mag leiden. Of dat het geval is, hangt af van de omstandigheden van het geval. In deze uitspraak gaat de rechter daar niet verder op in. Toekomstige situaties zullen dit moeten uitwijzen.

Conclusie

Voorrangsregels bij de wijziging van een omgevingsplan zijn toegestaan. Gemeenten kunnen daarmee toch het omgevingsplan gefaseerd wijzigen, zonder dat alle oude regels in een keer komen te vervallen.

Heeft u vragen naar aanleiding van dit artikel? Wij denken graag met u mee!

Geschreven door Amy van Eijk

22 april 2026